Mind - reset

Vorige week liet ik je weten een klein boekje te hebben ontdekt en gelezen: “ De wereld onder de

duim; lofzang op de internetgeneratie. “
Vandaag wil ik nog even terugkomen op dat boekje. Misschien wel omdat het de laatste dagen thuis veel gaat over de mindset van een mens: een vaste mindset of een flexibele, die bepalen in welke mate je in staat bent over zaken anders te denken.  Bij lezing van het boekje kwam ik een hoofdstukje tegen dat me (onbewust) op een voorbeeld wees dat ons denken beïnvloedt (ja, ook jouw denken).

Denk eens aan: pagina. Op je netvlies verschijnt meteen het bijpassend plaatje (zie je, ook jij bent een beelddenker). Zou je er een mindmap bij maken rondom de vraag waar je het pagina-idee in tegenkomt, dan raak je bijna niet uitgemapt: krant, boek, scorebord,  verkeerbord, reclamebiljet,

stadsplattegrond, landkaart, folder, PowerPoint, schoolbord: allemaal in meer of mindere mate rechthoekige oppervlakten, waarop we informatie verzamelen, organiseren of tonen. Je kunt daar nog verder in gaan: het oppervlak van je tuin, een stuk boerenland, een vliegveld… Informeren, organiseren. Hoe je het ook wendt of keert: wij denken in pagina-modellen.
Nieuwe technologieën brengen daar geen verandering in. Het formaat van een beeldscherm, monitor; de plattegrond van de nieuwste wolkenkrabbers: alles borduurt voort op dezelfde denkmanier…Alsof de derde revolutie die zich voltrokken heeft, en minstens even ingrijpend als de uitvinding van schrift, of later de boekdrukkunst, niets hoeft te veranderen aan  kennis en pedagogie, niets hoeft te veranderen aan de vorm van het klaslokaal, ontworpen voor het schrift en het boek. Maar: hoe moet dat dan veranderen, hoe laten we die 2-D-denkmanier achter ons?

Dat lijkt gemakkelijker dan het is; in onderwijsland kom je bijvoorbeeld veel fixed mindsets tegen, o.a. over de manier waarop je onderwijs kunt organiseren. Vraag je eens af waarom de kinderen in jouw groep eigenlijk al vanaf begin schooltijd bij elkaar in de groep zitten; is dat omdat ‘we’ dat zo georganiseerd hebben en het echt niet anders kan, is dat omdat deze kinderen toevallig het best bij elkaar passen  vanwege hun leren of hun leerprestaties, is het misschien zo dat in onze mindset bepaald is dat leeftijd bepalend is voor de groep waarin je geplaatst bent en niet leerprestatie of leervermogen, of… Je kunt er vast nog wel meer ‘mindsets’ bij bedenken (tenzij jouw mindset nadenken over dit soort vragen als volslagen kolder beschouwt natuurlijk…).
Zou het ook zo kunnen zijn dat de vele vaststaande mindsets er toe leiden dat bij kinderen gaandeweg de op groei gerichte mindset verdwijnt? Wat betekent het als een kind in groep 6 zegt: “ Dat kan ik niet, ik weet zeker dat ik dat niet kan” ?

Je begrijpt dat ik al enige tijd het denken in mindsets ook vertaal naar het kattenbestaan. Ik observeer Wifi, onze kat, al heel lang, en met de wetenschap over vastgeroeste mindsets heb ik mijn kijkvermogen onder de loep gelegd. Zou een kat ook zo twee-dimensionaal denken als een onderwijzer (vergeef me deze boude stelling maar even, het doet aan het verhaal zelf niets af)?

 Ik kan jullie zeggen: dat is heel wisselend. Haar voerbakje zal ze wel missen, maar niet op een andere plek gaan zoeken (fixed dus). Evenzo geldt dat voor de zitbank-als-krabpaal; ondanks de op velerlei wijze toegediende kritiek blijft het beest bezig de duurbetaalde bank uit te pluizen; binnenkort bevindt ons zitvlak zich dus op het kale geraamte van wat eens de trotse term ‘canapé ‘ droeg bij het binnenkomen van ons huis.

Wanneer het echter over haar lust en drive gaat tot ontsnapping beschikt ze echter over een ‘growth’-mindset; daarmee gezegd hebbend dat haar uiteindelijk doel slechts is gericht op ontsnapping. Ontsnapping aan  de oppervlakte die voor haar is bepaald (zie je, daar komt die prof weer terug met z’n 2-d-denken). Ze bestudeert schuttingen, klimt in bomen, springt van de een naar de andere, met de blik op het oneindige buiten de haar toegekende vierkante meters. ’t Is dat wij die vierkante meters hebben omgeven met stroomstoten veroorzakende omheiningen (en eventueel daaraan toe zullen
voegen prikkeldraadrollen, scheermesjesbekleding en wat niet al), om de kat ervan te weerhouden buren en barbecues elders te belagen.

Onlangs ontvangen wij een tip. Waarom niet die bank bekleed met stroomdraad, of prikkeldraad, of scheermesjesbekleding…. Eerst heb ik vreemd opgekeken, met zo’n blik van: hoe stom kun je zijn?
Maar eh… meteen werd ik me op dit punt bewust van mijn fixed mindset, mijn onvermogen tot anders denken. Ik overweeg daarom of het de overweging waard is mijn vingers eens in een stopcontact te steken. Wellicht bevordert dat het 3-d-denken….

Homo Digitalus

Misschien is het bekend dat ik een boekenwurm ben. Maar ik ben vooral een verzamelaar. Mijn boekenkast staat vol boeken die ooit mijn interesse hebben gewekt.

Vorig jaar liep ik ook tegen zo’n boek aan, waarin een voor mij volslagen vreemde Duitse professor mij op schrille toon waarschuwde voor een proces van digitale dementering; uit zijn indringende

beschrijving heb ik niet anders dan kunnen opmaken dat het voor mij reeds te laat was. Met zoveel kijk- en wrijfuren op een tablet kan ik me opmaken voor een volslagen leeg bestaan. En eh… eerlijk gezegd, soms….

Onlangs liep ik weer tegen een boek aan, in figuurlijke zin. Letterlijk gezien had het ook bijna niet gekund, zo klein van formaat is het boek. Het is geschreven door een Franse filosoof, monsieur

Michel Serres; vermoedelijk heb ik wat met buitenlandse auteurs. Gelukkig had ook in dit geval iemand de moeite genomen het boekje te vertalen, zodat het voor mij leesbaar werd. De titel: “De wereld onder de duim”.

Nu zou je bijna gedacht hebben dat er een relatie bestaat tussen dit boek en de herdenking van het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Nee dus. De subtitel verduidelijkt een en ander: “Lofzang op de internetgeneratie” .Ah, dat wekt direct mijn aandacht natuurlijk.  Wat zou een filosoof kunnen zeggen over de huidige tijd?

De auteur is reeds 84 jaar jong. Hij geeft zelf aan dat er iets in zijn leven is wat ie graag anders had gewild; hij was liever in deze tijd geboren!
Ik heb aan de lezing van het boekje een paar bijzondere inzichten overgehouden (je zou kunnen zeggen dat ik bij lezing meermalen dacht: zou heb ik er nog nooit tegenaan gekeken).

In het boekje wordt geschilderd waarom en waarin de nieuwe generatie anders is, tot in hun hoofd. Als je een vergelijking maakt tussen de leefomgeving van deze generatie en die van hun overgrootouders, dan is er sprake van een totaal veranderd bestaan.
Van gebonden aan de eigen streek tot wereldburger geworden,  van gemiddeld 35 – 40 jaar naar ruim over de 80 jaar, van opgroeien in de weidse natuur naar opgroeien in stadse omgeving, van streeknieuws naar overweldigend weten van de rest van de wereld… Maar vooral: de beschikking over kennis en contact onder twee duimen.
Wat er gaande is noemt hij de derde grote wereldrevolutie: eerst die van de uitvinding van het geschreven woord (tijd van de Grieken), rond 1500 de tweede met de uitvinding van de boekdrukkunst en nu de derde: de volledige beschikbaarheid van kennis via het internet, niets uitgezonderd en vaak foutlozer dan de encyclopedieën  va  nog geen dertig jaar geleden…. En de mogelijkheden van de techniek om die kennis te gebruiken…

Zulks boeiends ontgaat onze kat volledig. Zich van geen kwaad bewust dwaalt het beestje door haar in oppervlakte beperkte omgeving, op zoek naar ouderwets kwaad: kikker treiteren, vlindermeppen

en vogeltje vermoorden, dat soort dingen. De door haar daarvoor gehanteerde gereedschappen daarentegen zijn wel heel modern, vergis je daarin niet. Daar waar de gemiddelde burger de godganse dag op een schermpje zit te rammen (touchen heet dat officieel) toucht de kat ook op de zachte kussentjes onder haar scherpe nagels (dagelijks scherp geslepen aan in de buurt liggend gesteente); het beestje heeft geen screen nodig, ze kijkt zo wel uit haar blauwe doppen.
Voor haar geen Youtube.com, geen Facebook (ik krab ze de ogen uit), geen Twitter (I kill you!!),  nee, niets van dat al. Voor haar slechts verdere evolutie om nog beter te worden in moord en doodslag….

Volgende week het beeld van monsieur Serres over nut en noodzaak van onderwijs in onze tijden…. Mocht je zo lang niet kunnen wachten: het boekje is verkrijgbaar bij uitgeverij Boomfilosofie.

Michel Serres is geboren in 1930, groot geleerde op het terrein  van de filosofie en de letteren, lid van de Academie Francaise en hoogleraar aan Stanford University.

Tragiek

Soms word je er zo moe van. Je bent van nature een vredezoeker, iemand die uit de grond van z’n hart het liefst vriendelijke woorden spreekt, een schouderklopje geeft en ontvangt, luchtig en vrolijk door het leven hupt en niet eens denkt aan het kwetsen van anderen; zo ongeveer als jij dus.

Weekend = de periode om al je vreedzame gedachten los te laten op de mensen die je naasten zijn; daar horen bij mij twee zonen bij. De jongste van tien en de oudste van veertien. Beiden ook al weer een week naar school geweest, leraren en leraressen uitgetest, wat los-vast huiswerk gemaakt… En

dan is het voor hen ook weekend = de periode om te kijken of je ouders nog wel van je houden…

Merk je het verschil in nuance? Voel je dat er een tikkeltje verschil zit in richting? Bespeur je de licht emotionele ondertoon? Herken je de tragiek van de teloorgang van beschaving?
Samen met je beschaafd opgevoede kinderen kijk je naar het Jeugdjournaal en kijk je wat mensen elders in de wereld elkaar aandoen… Werk je aan de ontwikkeling van een gezond normen- en waardenbesef… en vraag je je in vertwijfeling af wat je bezielde toen je dacht aan het stichten van een gezin…

Nee, dan het leven van een kat. Totaal emotieloos slentert madam door de tuin.  Bochie naar links, bochie naar rechts. Poosje stilzitten. Even in jachthouding. Plots een uithaal, nog een tik, even snuffelen en daar komt mevrouwtje aan met een libelle in haar bek: kijk eens wat ik gevangen heb?

Vermanend kijk je haar aan: moet dat nou? Zo’n vliegenier heeft toch ook recht op leven? Helpt niks.
Even later is een klein kikkertje het slachtoffer. Ook die wordt keurig netjes afgeleverd; kijk eens, knap hè? En als je dan nog het bebloede lijk van een merel op de deurmat terugvindt… Wat een béést! Wat een slager! Wat een terrorist! Is dat mijn tuin? Battlefield 24?

Morgen op het schoolplein. Je bent van nature een vredezoeker,  iemand die uit de grond van z’n hart het liefst vriendelijke woorden spreekt, een schouderklopje geeft en ontvangt, luchtig en vrolijk door het leven hupt en niet eens dènkt aan het kwetsen van zijn medemens. Totdat er weer eens iemand op het plein is die uittest of je nog wel van kinderen houdt… Zo’n klein terroristje…

Ook op feesboek

Een nieuw schooljaar gaat van start. Zes weken lang eventjes leven ‘in de ruimte’, nu weer bevangen met het werkvirus. Hoewel…. Er zijn er genoeg die de vakantieweken het gevoel hadden een lichte mate van ontwenninsverschijnselen. Als jullie het niet waren, dan was ik het zelf.

Een bijzondere vakantie was het wel.

Allereerst hadden de mensen die lekker ‘thuis’  bleven het mooiste weer. Behalve ik, want ik hopte van de ene naar de andere mooie week. Van Italie naar Oostenrijk, en van Oostenrijk naar huis. Dagje Texel, dagje grote stad, en dat alles tussen de buien door.
En terwijl wij aan het vakantie vieren waren brak de hel los in het Midden-Oosten en in de Oekraine, sloeg het Ebola-virus toe in Afrika en wat al niet meer…. Enne: misschien heb je het al gemerkt, maar er is een beetje stiekempjes een nieuw cao-voorstel op tafel gelegd.40-urige werkweek, loonsverhoging, minder werkdruk, het kon niet op. Hoog tijd dus om je te verdiepen in alle komende geneugten!


Zes weken is ook de gelegenheid om wijzer te worden. Ik twitterde al, heb ervaring met Whatsapp en Viber, speel met de Appstore en de Google-store, speel met Lync en Yammer. En nu zit ik ook op Facebook. Hoe gek kun je worden op je oude dag. Plotseling weet ik van alles en nog wat waar ik eerder niet bij stil zou staan. Bijvoorbeeld dat Pietje op vakantie zat en aan bungeejumpen deed, dat Grietje verzoop op de camping en Karel op z’n mountainbike de bocht wat te ruim had genomen in een afdaling over 2100 meter (en dus supersnel beneden was). Bedenk goed: dat allemaal real time. Berichtje vanaf het elastiek, berichtje van Karel tijdens de vlucht. En Grietje had alles nat behalve de iPad en de wifi!
En de hele dag lopen mijn digitale apparaten te roepen of ik ook vriendjes met die of die wil worden.
 Kortom: ik krijg die 40 uur wel vol!


Morgen gaat ie weer. Nieuw schooljaar-start, dus vast genoeg te doen. 

De dwaasheid van de ouderdom

Omvliegen doen ze, de schooljaren. Of komt het omdat ik 'op leeftijd begin te raken?'
Nee, dit keer geen verhaal over de kat. Afgelopen vrijdag, en daarna zaterdag weer, heb ik mij verlaagd tot strijd met moeder aarde. Aarde in de tuin rondom mijn nederige stulp. Voorzien van spade en karretje nam ik mij voor tot een grondige grondverplaatsing over te gaan. Dus: eerst zwarte aarde uit de tuin, en vervolgens geel straatzand er weer in.

Potverdrie, geen sinecure. 10 jaar geleden draaide ik mijn schep daar niet voor om, nu lijd ik aan ernstige spier- en gewrichtspijnen. Een kar volscheppen met mooie zwarte aarde, dat is als zien waar straks het nieuwe straatwerk komt te liggen. Aldus gedaan, en daarna rap vertrokken naar de plek waar dit mooie spul kon worden afgeschept. Ik kan je vertellen: op dat moment stelde ik mij stevige levensvragen. Nee, nee, niet over doorgraven in de zwarte aarde (dat is toch ook weer van te drastische aard), maar wel over de vraag waarom ik op mijn .6-ste nog aan dit soort avonturen begon...

Vervolgens kwam de bulldozer om mijn kar geheel te vullen met geel straatzand. Aldus geschiedde. De eerste voorraad werd nog wat aangedrukt, waarna nog een halve kuub boven op karretje werd geknikkerd. Banden bolden op, links en rechts rolde er weer wat zand af, en mij werd vriendelijk verzocht het geheel af te dekken met een net. De rekening werd voldaan, en ik vertrok met kar en al richting gat. Alras kwam ik er achter dat de kar wel zeer goed gevuld bleek. Piepend en krakend, wippend en duwend achtervolgde de kar mijn auto. Met veel protest werden drempels genomen, en, vanwege het zeer ruim afstand houden door medeweggebruikers, twijfelde ik al rijdend aan de betrouwbaarheid van eerdere adviezen. Onder spiedende blikken van alom arriveerde ik weer bij mijn gat. Onder tijdsdruk werd het karretje van zand ontdaan (en pas toen kwam ik er achter waarom je een zot genoemd mag worden op je .6-ste). Welke gek op het idee komt om na een nacht van regen geel straatzand te willen verplaatsen... Ik ben niet de sterkste man van Nederland.

Het hele weekend heb ik uitgeput bij feestelijkheden aangelegen. Pas nu, bij het typen van dit stukje, ben ik weer in staat twee vingers te heffen. In de wetenschap dat pas dinsdagavond de stratenmaker bij mij voor de deur staat... Precies, om de straat te maken die ik in mijn gedachten heb. Of ik er onder lig of er overheen loop: ik zal het pas woensdagochtend weten.
Succes met de laatste week. Tip: stel je tuinplannen uit!

Is er leven na de vakantie?

Morgen begint de voorlaatste week van het schoolseizoen 2013-2014. Op de eerste schooldag van het schooljaar, 19 augustus 2013, had je niet kunnen denken hoe snel dit schooljaar zou gaan omvliegen. Even achteruit kijkend, en je zegeningen en zonden geteld: was het een waardevol jaar?

Hoe zou dat met de leerlingen zijn, hoe kijken zij er op terug? Hebben zij ook werkdruk ervaren, en zo niet, waarom niet? Want jij als leerkracht had dat toch wel? Hebben ze een schooljaar gehad dat hen gaat heugen, en waarom? Was het voor hen ook een jaar van waarde?

Ik stond er extra bij stil bij het lezen van een kort verslag van een onderzoek over pesten (ik geef je zo meteen ook de gegevens over dat onderzoek, zodat je weet dat dit er eentje van het serieuze soort was).

Voor het eerst is er een lange-termijn-onderzoek gedaan naar de effecten van langdurig gepest worden. De onderzoekers hebben daarbij gebruik gemaakt van gegevens van de British National Child Development Study, waarin 7.771 kinderen (die in dezelfde week in 1958 zijn geboren en vijftig jaar zijn gevolgd); toen zij 7 en 11 jaar oud waren is aan hun ouders gevraagd of de kinderen gepest werden. 28 % werd soms gepest, 15 % regelmatig.

Veertig jaar na het vaststellen van deze antwoorden is duidelijk dat dat pesten effecten heeft op meerdere gebieden. Groter risico op zelfmoord(-gedachten), slechter cognitief functioneren, minder waardering voor eigen leven en minder kans op relaties. Met name de groep die frequent gepest werd kende genoemde problemen.
Kortom: een school waar waarde van leven hoog staat aangeschreven wil ook het belang kennen van waardenvolle omgang.  Pesten blijft kinderen levenslang achtervolgen (het laat je nooit meer los).
(Takizawa R., Maughan B.,& Arsenault L. (2014): “ Adulth health outcomes of childhood bullying victumization; Evidence from a five-decade longitudinal British birth cohort”)

De huiveringen liepen mij over de rug, vooral toen de kat me voorbij liep. Het viel me al een tijdje op dat de kat altijd met een ruime boog om mij heen liep.  Nu heb ik grote schoenen en lange benen, en daar weet ik het eigenlijk aan. Maar zelfs als ik het beestje op mijn arm neem (gelukkig ook lange

armen, in verband met die boog) is te zien dat Wifi mij altijd enigszins wantrouwend aankijkt.

Overleg met de gezinsleden leverde een keiharde confrontatie op; als ‘ze’ tegen je zeggen dat ‘je de kat ook altijd plaagt’  en dat het beest ‘daarom niets van je moet hebben’, dan is dat wel een klap in je gezicht(zeker als je net die studie over pesten aan de kant hebt gelegd). Het is dus mijn schuld, dat deze kat voor de rest van haar leven aan zelfmoord zal denken, eigen leven minder waardeert, maar vooral relationele stoornissen heeft opgelopen. Verdedigende opmerkingen over ‘ schreeuwen tegen een kat die aan de bank krabt’ (vrouwlief), ‘spuiten met de waterspuit’ (kinderen), of over’ het gezamenlijk besluit tot sterilisatie’ (met funeste gevolgen voor relatie-ontwikkeling), het mocht allemaal niet baten.

Ik sta dus nu te boek als ‘kattentreiteraar’  die de rest van dit kattenleven tot een bezoeking maakt. Ik vind het erg. Aan de andere kant: het is ook een kans.

In dit land is het toch al doodgewoon om van rottigheid nog iets te maken.  Nee, ik richt geen politieke partij op. Ik ga een tv-programma-formule ontwikkelen onder die al genoemde titel. Dit keer wordt het geen hondenfluisteraar, maar ‘kattentreiteraar’ .

Maar eh… zonder gekheid… Zouden er ‘bij ons op school’ ook kinderen rondlopen, waarvan we kunnen denken: daar wordt een levenslang trauma opgebouwd?
Sterkte, deze week, en een extra oogje open dan toch maar….